w kontekście wyrazów (0 oznacza kontest fiszki).

NOTA

Wielmożnemu Karolowi Ruprechtowi dziękuję, iż był łaskaw wniosek mój dotyczący Damy rannej w Lasku Bulońskim uznać i takowego użyć. Rzecz ta, starałem się, aby poparta była przez Najhistoryczniej poważne damy polskie, a szło mi o to z przyczyny, iż kto przez wiele lat wyrzeka przed Europą, że barbarzyńskie przestawanie Rządu Petersburskiego nie poważa nawet i kobiety w Polsce, ten zaiste że nie może być arcydrażliwym w tej mierze i dosyć czujnym pod tymże względem dla obcych i dla tych, u których gości.

W ogóle, co do Adresów i onych punktu wyjścia, jestem zupełnie odrębny - tak jak całe moje życie w Emigracji, która nigdy mię nie uszanowała publicznie i w której zdaję ja mój osobisty rachunek i za takowy odpowiadam.

Moim zdaniem - a, b, c, d - jest: że w aktach publicznych używa się języka publicznego, w prywatnych - prywatnego.

Język publiczny mówi: „Pan Berezowski jest obrażającym Gościa Francji i w osobie jego gościnność Naczelnika Państwa, naród, obywateli. Obrażający kto jest? - jest obywatelem prowincji okcydentalnej państwa obrażonego i członkiem Kościoła, którego obrażony jest Najwyższym Kapłanem. Pour S.M. l’Empereur de Russie, Mr Berezowski est un Russe, citoyen des provinces occidentales de son Empire et membre de l’Église, dont Sa Majesté est le Pontife Supręme."

Język prywatny mówi: „Pan Berezowski jest Polak” - bardzo ładnie! - ja się prywatnie nie wyrzekam, że pan Berezowski jest Polak i wiem, kto jest: jest mściciel-egoista - patriota polski, który mówi: - takich znam milion, i że milion, więc wiem, że byłbym durniem (przepraszam za nieparlamentarny wyraz), gdybym własnym gardłem chciał milion takich poczciwych awanturników nawracać. To są wszystko prywatne względy, które nic a nic do aktów publicznych i do publicznego języka nie należą. „Périsse le monde, vive la Pologne!"

Publicznie: P. Berezowski jest taki sam Rosjanin jak ten, co strzelił do Aleksandra II-o w Petersburgu, i ten, co sztyletował ambasadę ruską w Paryżu. I jest przestępcą - stanu we Francji, albowiem kula jego świsnęła około piersi Naczelnika Państwa i skaleczyła wolne oblicze obywatelki.

Du reste: il y a mille choses privées et intimes, mais les sensibleries personnelles n'ont rien à faire avec des actes publics..

KONSYDERACJE OGÓLNE

Wielmożny Gałęzowski, Czcigodny hrabia Sarius Zamoyski, Wielmożny Ruprecht etc., są najszanowniejsi obywatele, ale to są ludzie, co radykalne zło robią, albowiem służą!

Chrześcijanin nie powinien nikomu służyć, oprócz Panu-Bogu- Samemu - tak np.: jeśli ja tonącemu lecę podać się, albo zgłodniałemu, albo upadającemu, albo idiocie, albo uciśnionemu do głębi, to ja służę, bo to Bóg - dlatego to język polski wykazuje, że gdy jesteś w ostatniej doli, wołasz: „Dla Boga!! "

To nazywa się służyć.

Co innego jest pomagać.

Otóż ci wszyscy Panowie właśnie że nigdy nie pomagają i nie są nawet dość czujni i świadomi, aby pomagać, gdy tymczasem właśnie że pomaganie jest normalną sprawą - oni tylko służyć są w stanie.

Oni - niweczą normalność pojęć i życia!

Stąd np. pochodzi, że jak się takie olbrzymie głupstwo jak ostatnia awantura zrobi, to oni ani nawet pomyślą: że będzie jeszcze gorzej, jeśli co 24 godzin nie będzie każda myśl i każde pojęcie reflektowane i ważone w dobrze prowadzonym dzienniku polskim, wychodzącym co dzień i czujnym.

Ale ja już gardła nie mam, aby w kółko gadać przez lat nie wiem wiele jedno i jedno. Niechże się więc głupstwa dzieją, a oni niech głupstwom dokonanym do zalepiania dziur w szybach wybijanych przez mścicieli-egoistów i nihilistów: dwa rodzaje patriotów, za których będziecie cierpieli i cierpicie, i za których możecie zupełnie zginąć, jak Żydy i Cyganie! SŁUŻĄ

Łączę wyrazy prawdy i sumienności.

Sługa

Cyprian Kamil Norwid

A Następującej treści mowy, rozmowy i autografy miały miejsce w Emigracji Polskiej.

Załącza się kopia, aby dla niezupełnej możności druku, którego nie ma, dziennika, który nie istnieje, kopisty, który byłby za kosztownym, aby (mówię) ślad został, iż te rzeczy miały miejsce miały.

Kopia miejsca brzmi: tekst na str 666

[O POLSKIEJ WŁADZY PRAWOWITEJ]

PROTEST

Obywatele! Ojcowie-Spisani! Panowie Wielmożni!

etc. etc. etc.

Pod żadnym skryptem, manifestem, odezwą nigdy - przez lat kilkadziesiąt wygnania mojego - nigdy podpisu mojego nazwiska nikt nie widział.

Nigdzie się nie podpisywałem ani żadnej pensji i żadnego żołdu nigdy nie brałem, dlatego iż - oprócz dzieł moich, w literaturze, sztuce albo w życiu, uznanych lub spółcześnie niemożliwych do uznania i nie uznanych - żadnej innej ważności nie mając, naturalnie, iż nie podpisywałem się. Uważałbym to sobie za efronterię.

Jeżeli zaś jaka opinia lub jaka władza, choćby najwyższa na świecie, raczyła mię uznać i wzmiankować, to mimo starań moich…

Po takowym wstępie mam zaszczyt Panom załączyć, co następuje:

Obywatele! Ojcowie-Spisani! Wielmożni Panowie!

etc. etc.

Społeczność Emigracji Polskiej jest bliska zupełnego z-demoralizowania politycznego: sens pospolitej rzeczy ginie. Powodem do tego jest zupełna, dzika nieświadomość władzy prawowitej i jej barbarzyńskie nieuznanie.

Książę Jegomość Wł. Czartoryski, hrabia Ksawery Branicki, doktor Gałęzowski, Ojcowie Zmartwychwstańcy (ile obywatele), Wielmożny Towiański, Wielmożni Konspiratorowie-warszawscy, dyktator Marian Langiewicz, generał Ludwik Mierosławski, Wielmożny Karol Ruprecht, Wielmożni Januszkiewicze, Ordęgi etc., etc., etc., etc.

wszystko to razem - są rozmaite powagi-osobiste, ale jako prawowita-władza są nic, zero! Wszystko to są albo upełnomocnione czynniki, albo Samozwańcy, Samodzierżcy i gwałciciele.

Jeden człowiek może mieć pieniądze, drugi efronterię, trzeci rzemienne nerwy i mieszczańskie grubiaństwo, ale to nie władza, to - zero. 0.

Chciejcie przeto, Wielmożni Panowie, łaskawie uwagę Waszą zwrócić na to, iż przez sto lat naturalnie że po wielokroć pokolenia się odnawiają i że odnawiając się muszą mieć możność nabywania elementarnych pojęć uszanowania władzy-prawowitej.

Pomnik w Szwajcarii z kamienia postawiony starczy ku temu. (Orzeł, co sto lat macha skrzydłami na jednym miejscu, to prawie że kaczka. Kaczka, nie orzeł!...)

Władzą prawowitą (według tego, jak tysiące lat dziejów uczą) są w Emigracji:

Wielmożny Karwowski

Wielmożny Amadeusz Żarczyński

Wielmożny Kołysko

Wielmożny Jełowicki

Wielmożny Bohdan Zaleski

etc., etc., etc.

(frakcja Sejmu wolnymi głosami Obywateli wybrana).

*

Wielmożny Wład. Bentkowski

Wielmożny August Cieszkowski

etc., etc., etc.

(frakcja posłów-polskich - lubo w częściowym pruskim parlamencie, ale którzy sobie za zbrodnię stanu nie poczytują uważać się za trzymających pieczęcie cało-polskiego-mandatu).

*

Wielmożny Rogawski etc., etc., etc.

(frakcja posłów polskich w parlamencie Cesarstwa Apostolskiego, ale którzy nie uważają sobie za zbrodnię stanu mniemać się cało-polskimi mandatariuszami i dowodzą tego w historycznych chwilach i wysokościach).

*

Słowem: trzy frakcje parlamentarne, wolnymi i jawnymi głosy wybrane:

(w Emigracji)

1. Sejm Polski

2. Parlament polski - pruski

3. Parlament polski - Apostolskiego Cesarstwa

*

Ale--jeżeli kto obywateli trzymających pieczęcie władzy prawowitej ominie, usunie, podda wytartej prywacie, ubóstwem zaniemówi, w domach przytułku zamknie, na żebractwo skaże, powagą i purpurą chorągwi-narodowej nie otoczy, nowymi mandatariuszami (gdyby tego była konieczność) nie unastępni - jeśli, mówię, wszelkie nocje historycznego ciągu władzy-prawowitej przeda kto za pieniądze pieniężnym, za umizgi popularnym, za ukłony możnym - ten niech nie sarka na samodzierżców czy to tronów, czy to spisków i niech nie gada o historii i o Duchu Świętym, w którego udział w Sejmach wierzyli Ojcowie i Antena-towie nasi - lub - moi.

Cyprian Kamil Norwid

Pisałem: 1869

KWESTIA BIEŻĄCA ZMARTWYCHWSTAŃCÓW

W społeczeństwach złożonych z ludzi wolnych albo chcących nie być nawykłymi do piętna niewoli i szczerze katolickich, skoro zdarzy się depesza z Rzymu do Krakowa, iż XX*** traktowali z księciem panującym obcym, i skoro obcy dodają, że idzie rzecz o język narodowy - skoro, mówię, coś podobnego zdarzy się tedy:

1. nikt nie wierzy wieści o osobach;

2. nikt jej ze stanowiska osób nie podnosi, nie głosi, nie polemizuje, bo do tego nie ma umocnień i logicznego nawet punktu;

3. zatrzymuje się na fakcie - fakt? jaki jest?

Jest ten, że w obecnym stanie ucisku języka wieść taka, w swoim stanie wieści, jest już szkodliwa - a że, i o ile, szkodliwa, więc jest faktem.

Dlatego to, mając legalną swoją władzę, bo Jego Eminencję Nuncjusza w Wiedniu, mając Uniwersytet Jagielloński, strażnicę Języka, i mając sto podpisów literatów, którzy na ten język pracują, i mając posłów wolnymi głosy wybranych...

Ludzie wolni lub chcący być wolnymi, lub chcący być godnymi być wolnymi - biorą sto podpisów Uniwersytetu i Literatury, i biorą jednego posła, i wysyłają na trzeci dzień po ogłoszeniu wieści do Wiednia, do J. E. Nuncjusza Apostolskiego z zapytaniem: jak? traktować wieść, która w obecnym ucisku Języka narodowego już jako wieść sama jest faktem szkodliwym?...

Odpowiedź taką ogłaszają na drugi dzień w tymże samym lub w tychże samych dziennikach, w których wieść znalazła była miejsce.

Tak postępują ludzie wolni lub godni wolności - to jest Ci, którzy nie chcą zmienić opinii i jej powagi na anegdoty niewieście i przypowiastki, ale którzy wiedzą, że narody bywają z historii wymazane za nieczujność, za nieużywanie praw, nieufanie władzom prawnym, a ufanie plotkom, gawędkom i ich krystalizacji, to jest konspiracjom.

*

Zaś - uczeni a czujni kapłani w takowych zaiste smętnych okolicznościach zwykle wybierają biegłego, który ma publiczną lekturę O ważności teologicznego wyrobienia Języka polskiego, języka Skargów, Birkowskich i Kuczborskich... O podobieństwie albo niepodobieństwie teologizowania katolickiego językami, które tej przeszłości nie mają!!!

Tak na polu politycznym i tak na polu filologicznym i scjentyficznym broni się sprawy i języka.

Ściskam Twe ramię z głębokim poważaniem

Cyprian Norwid

1869

1. Od czego Nuncjusz ?

2. Od czego Uniwersytet ?

3. Od czego dziennikarstwo ?

4. Od czego filologiczne prace ?

5.Od czego plotki i gawędki?

[ODEZWA W SPRAWIE UDZIAŁU POLAKÓW W WOJNIE FRANCUSKO-PRUSKIEJ]

Panowie! etc., etc., etc.

1. Jeżeli nie ma podobieństwa zatknięcia chorągwi polskiej, w takim razie tylko ściśle militarni ludzie i zawodowo kształcący się w rzemiośle wojennym stanowić powinni i mogą inicjatywną bazę i przewyżkę formacji. Dlatego: że jeżeli Francja nie może przyzwolić na podniesienie chorągwi polskiej, tedy widno, iż praca jej stoi dopiero na stanowisku militarnego faktu, a więc ani jej, ani Polsce to nie jest na czasie. I - tak będąc w prawdzie rzeczy - tak musi być i w robotach tejże rzeczy. Nie aby to znaczyło Polski albo Francji nie-adhezję, ale że to znaczy, iż ta jest dystrybucja sił w porządku ich.

2. Jeżeli może być podniesioną chorągiew polska, w takim razie musi być zarazem manifestacją, albowiem chorągiew musi mieć . Manifest musi być nie żadną teorią, ale siłą, czyli ideą odmierzoną wedle czasu: czyli że Manifest powinien obejmować odwołanie się do dwóch kategorii Polaków, którzy pod nieprzyjaciela chorągwią zostają. MANIFEST

Jednych, których nazwiska polskie w najazdach i szturmach wyczytuje się - obwoływając Manifestem, aby się stanowczo odrzekły historii i dobrowolnie przeniemczyły, tak jak miast polskich nazwiska rząd obcy przeniemcza. Aby to zrobili, mówię, ci z pochodzenia Polacy, dlatego iż historia chorągwi narodowej na tym szwankuje, a jeżeli nieprzyjaciel z geografią podobnież czyni, cóż z historią powinien chorąży czynić?!...

Drugich - to jest tych otruchlałych i źle poprowadzonych kmiotków, którzy są w szeregach - aby rzucili broń przeciw cywilizacji Ludów omylnie podniesioną i przeszli na stronę nie pozornego honoru, lecz Ludzkościowego obowiązku.

Te dwa obwołania Manifestem nierozłączne są z podniesieniem chorągwi. Tak jest. †

Słowem:

Kto bierze broń w rękę, to nie dlatego, że bierze prawa swoje osobiste, ale że je poddaje pod obowiązującą dystrybucję na czas bieżący.

Czas ten taką ma postać:

1. jeśli bez chorągwi, to:

Ludzie militarni,

doktorzy,

ambulansy,

pieniądze,

2. jeśli z chorągwią, to:

Ludzie-manifestu

i Manifest jak wyżej...

Widzicie - Panowie! - że albo wiem, co robię, albo nie robię omackiem tego, co robię.

N.

1870

[PROKLAMACJA DO RODAKÓW]

mes honorables compatriotes!Ŕ

L'hospitalité en France ne nous a pas été offerte par une seule Commune de la France, ni par une seule génération de la dite Commune, mais par l'histoire de la nation française.

Salut et fraternité.

Cyprien Norwid Membre de l'Emigration Polonaise

[PROTEST PRZECIWKO ARTYKUŁOWI AGATONA GILLERA]

MM les Membres de la Société Historique Polonaise Monsieur Bronislas Zaleski No 6, Quai d'Orléans. Paris

Honorables Messieurs! Au nom de la portée historique de la Nation polonaise j'avais protesté à deux reprises en face de l'Europe:

Secte;une fois à Rome contre le mouvement de la

Conspira­teurs.une seconde fois à Paris contre un mouvement des

VIl est plus que notoire que je n'ai été jamais ni conspirateur ni sectaire, (et membre de , par excellence gardienne de ce genre des choses).et cela étant connu parmi les publicistes français et chez le haut clergé apostolique, j'aurai dű ne pas ętre confondu par un HISTORIEN POLONAIS VOTRE SOCIÉTÉ

*, moyennant quelques feuilletons rétribués d'avance et consti­tuant la seule lecture prisée [!] par le public.Dans un pays oů la publicité aurait son cours ordinaire sans ętre pécu­niairement restreinte ni engagée, il m'aurait été mdifférent si quelqu'un s'efforçait à me faire passer à la postérité en compagnie des individus d'ail­leurs très honorables et presque illustres - mais qui par des motifs ci-des­sus énoncés me restent étrangers. Autrement est en Pologne, oů grâce à la flexibilité des procédés il est rendu très facile de travestir un nom comme on le veut

* (Można np. jednego żywego związać z kilku zmarłymi członkami sekt i konspiracji i cisnąć w mętną wode niezależnych od siebie dzienników.)

Par ces motifs j'accuse de démence l'article de l'historien Giller, membre de la Société Historique Polonaise etc., etc., inséré dans la „Gazeta Narodo­wa" we Lwowie, środa, dnia 27 marca 1872 (feuilleton: Literatura Polska).

l'oeuvre des conspirations pour celle de la historique Epopée. Et J'aurai aussi l'honneur de vous faire observer MM. que Mr Giller s'ef­force à obtenir l'impossible puisque (à l'exception de quelques tavernes de Londres) nulle part déjà on ne nourrit plus de l'espoir de faire passer si męme, en holocauste d'un vouloir aussi enfantin, on ait lié des ętres inoffensifs à des souches qui leur eussent été étrangères, cela ne sauverait point ni la nullité scientifique de [wyraz nieczytelny], ni de sa ressemblance avec les mystères du sabbat du moyen âge.

J'ai l'honneur d'ętre MM. les Membres de la Société Historique etc. votre très humble et obéissant

(signé) Cyprien Norwid (de)

Boulevard de la Chapelle N-o 86 1872, avril, Paris

[W SPRAWIE UCZCZENIA PRZEŚLADOWANYCH UNITÓW]

DO W[IELMOŻNE]GO PREZYDENTA I DOSTOJNYCH CZŁONKÓW KOLEGÓW

Szanowny Prezydencie!

Uprzedzam - lubo Dostojni Panowie sami wiecie o tym - uprzedzam jednakże, iż Redakcja aktu zawiązania Biura może, gdy zechce, wzmiankować o przytomności i głosowaniu niżej podpisanego. Ale byłoby przeciw sensowi parlamentarnemu, gdyby podpis mój tam był - i takowego też nie daję.

Podpis znaczy inicjatywę lub podzielanie jej w zasadzie. Gdy wszystkie wnioski moje były kapitalnie unieważnionymi, i to tak zupełnie, że ani jednego głosu przyzwoitości parlamentarnej nie zyskałem - - w takich razach członek zostaje członkiem i ogranicza się w działaniu, lecz podpisu nie daje.

Ograniczam się na zbieraniu przedpłaty, co niepłynnie idzie z powodu odezwy, a o tym patrz w Aneksie załączonym do niniejszego listu.

Czasu brak i słuchu (!) niech resztę usprawiedliwi.

Z poważaniem i braterstwem.

Cyprian Norwid

1874, decembra

ANEKS

Przyjęliśmy akt odezwania się Galicji, a przeto jest on, parlamentarnie mówiąc: dobry.

Atoli odezwa z 19 paźd[ziernika 18]74 r., Lwów - nie będzie mieć rozgłosu (ekstensji). Cały jej wstęp np. jest tak lokalny, iż o parę mil za miastem, skąd wyszła, nikt nie wie, co za „prelekcje" każą brązowi fatygować się? i co one znaczą? Zapewne uczyniła to pośpieszność redakcji i to, na co cierpi cała literatura polska, czyli iż każde kółko i miasteczko dla siebie pisze. Smutne następstwo bez-bytu politycznego i bez-czuwania moralnego. Cecha lokalna - gminna!

Następnie: czy wolno jest komukolwiek (oprócz Przedwiecznego) pchać naród na drogi „cierniste i pokutne odrodzenia"?? To jedynie sam Bóg czyni - albo obłędny człowiek, który i tak poszuka manowców i krzaków - posuwać go tam nie ma co!... on tam sam wlezie. My od lat około dwa-tysiące mamy jedynie obowiązek wprowadzać narody na drogi obowiązalnej, organicznej i sprawiedliwie postępowej pracy.

Jeszcze dalej - - Któż dał prawo używania wyrazu , męczennik, w aktach publicznych?... My nie wiemy do dziś, czyli Orleańska Dziewica była męczennicą, acz troszkę więcej i zrobiła, i ucierpiała! W publicznych aktach używa się wyrażeń ścisłą mających moc. Liryzm przeciwnym tego jest biegunem. Odezwa jest powiatowa i sentymentalna - dwa przymioty wystarczające dla blisko się znających prywatnych osób i natur-nerwowych, lecz na polu życia publicznego te przymioty graniczą ze zniewieściałością. Zapewne Komitet wtóra odezwę, mniej wyłączną, wystosuje. „martyr”

WNIOSKI ODRZUCONE

Skończyło się działanie konspiratorskie - nie zaczęło się jeszcze dyplomatyczne - pozostaje . Innego nie rozumiem na publicznym polu w Europie - innego nie ma. Fakt podlaski jest religijnym i heroicznym (v. Rycerskim). Aby go uznać, czym jest, trzeba uznać religijnie i rycersko: bo takim jest. HISTORYCZNE

nagradzaliśmy i uznawaliśmy doniosłe czyny klejnotem obywatelskim lub srebrnym krzyżem i pensją dożywotnią. Na pierwsze są posłowie różnych Sejmów, na drugie komput Generałów i Weteranów.Selon les précédents de notre histoire, militari virtuti

Odrzeczono C. Norwidowi, iż w klejnot, który na palcach noszą szlachcice, nie wierzą jak w rzecz żywą. Zaś krzyże służą noszącym je (czy bez kapituły nosi się dekoracje???), służą jako pamiątki osobiste wojaków od ich JWPanów Generałów. militari virtuti

Jeśli tak jest, wnioskujący trwa w błędzie swoim. Proponował: Pogrzeb rycerski - tablicę z napisami nazwisk nowych i insygniami rycerskimi na Wawelu, trumnę okrytą amarantem z hełmem i koroną obywatelską, Uniwersytet i Magistrat w togach i trabeach.

Na granicy Biuro Miłosierne dla uchraniać się mogących, a biuro z pieniędzmi i pomocami.

Dwie odezwy: jedną do świata Katolickiego i Cywilizacyjnego - drugą do Inteligencji Rosyjskiej - - Zawezwanie Kościelne i Opinii, aby cały naród w godzinę naznaczoną czytał lub śpiewał pieśń Ś[więteg]o Wojciecha w której leży cały talizman Narodu Polskiego.Boga--Rodzica,

Te były wnioski C. Norwida, to głosem żywym publicznie i jawnie, to autografem piśmiennie, załączane i stawione. A za cel mające: uczcić, pomóc, okazać przytomność całego narodu.

I tak C.N. stawia te trzy powinnoście.

MEDAL (TECHNIKA)

Skoro jest sztuka rozwiniętą i dwa towarzystwa: Archeologiczne i Estetyczne w Krakowie - medal robi się przez konkurs.

Czyni się to w sztuce od lat około pięć-tysięcy, albowiem nie można nic stworzyć artystycznie w tyglu i za pomocą tak zwanych „nowoczesnych" zasad zbiorowych.

Sklecić coś bez życia można, lecz wypełnić twórczo może tylko indywidualna samoistność. Z tych powodów wieki praktykują konkurs.

PIECZĘTARSTWO

Wielmożny Ludwik Nabielak najtrafniej może służyć co do rycia medalu, gdyby takowy w Paryżu, nie we Wiedniu rytym miał być - przeto iż Wielmożny Nabielak zajmował się niedawno tymże samym co do medalu Unii i zna tak pracownika, jak warunki i ceny.

Koniec aneksu

C. Norwid

1874

ODPOWIEDŹ CYPRIANA KAMILA N. NIEKTÓRYM OBYWATELOM O STANIE RZECZY NARODOWEJ ZAPYTUJĄCYM

Nie powiem Szanownym Panom, „jak zbawić Polskę?” - dla której nikt nic pierwej nie zrobi, aż się Polska uzdolni do korzystania z okoliczności. I jeśli cokolwiek kto zrobiłby pierwej, wyszłoby na złe. Przypomnę, że jeśliby jaki w Europie naród przez lat 10 wszystko robił za późno lub za wcześnie, uzależniłby się fatalnie od przestrzeni, bo nie miałby czasu. Polski nie rozebrały tylko mocarstwa, ale i Epoka, ale i czas!

Powiem więc Panom, co zrobić DZIŚ?...

Wielkie i bliskie rzeczy dzieją się - nie mamy ambasadorów i floty - mamy opinię - trzeba walnym manifestem ogłosić opinię narodową w sprawach zagajonych, aby przeto uprzedzone były rokowania i rozwiązane ręce pojedyńczym zachodom, i stanęła kontrola. Bez kontroli i steru opinii można być podchwyconym jaką Targowicą-rzezi-galicyjskiej...

Jeśli Sułtan sam walnie rokuje o formacji legionu polskiego, to niech to nie będzie działalnością główną i naczelną, ale naszymi sprawami zagranicznymi uległymi kontroli. W takiej mierze niech legion odpowiada za doniosłość i zacność postawienia chorągwi narodowej jako niezależnego legionu chrześcijańskiego, i niech zyskuje taką moralną wagę, aby nawet w razie wewnętrznej jakiej rzezi-Chrześcijan (która przy niefortunie oręża tureckiego zdarzyć się może) umiał i mógł jako Abd-el-Kader w Damaszku sobie poczynać - ta powinna być legionu powaga i dyplomacja.

Manifest powinien być wystosowany jawnie z uręczeniem jednego posła poznańskiego (z parlamentu Niemiec), jednego z parlamentu Austrii, jednego członka Towarzystwa Rolniczego Warszawskiego, jednego nauczyciela wiejskiego i jednego kmiecia. Ci obywatele, narażając się przeto, mogą za to iść na czasowe wygnanie, jak my, za parę słów wolnych, czyniliśmy. To zrobić trzeba na - co jutro?? - wiedzieć będą jutro.DZIŚ

Życzliwy sługa i brat

Cyprian Kamil Norwid

1877

[UPUBLICZNIENIE WDZIĘCZNOŚCI]

NOTA

Upublicznienie-wdzięczności zdaje się być pierwszym krokiem i żywiołem powołującego się do życia społeczeństwa lub narodu.

Był czas, kiedy chorągiew polska mogła była mieć i miała przyjaciół swoich, można rzec: osobistych i prywatnych - tych wystarczało było zawdzięczać pieśnią, darem, medalem, upominkiem osobistym. Za długo trwające katakumbowe narodu położenie uczyniło, iż dziś chorągiew ta nie tylko miewała i miała osobistych przyjaciół, ale i zwolenników, ale i wyznawców!

Wybiła więc godzina wdzięczności publicznej, monumentalnej.

*

Włości możnych, ich parki, ich wille - są zbytkiem, jeśli nie należą do monumentalności historycznej narodu i cywilizacji; skutkiem tego nawet bywają ciążące w oczach gminu i ten je czasem burzy i pali, gwałt czyniąc zarówno szkaradny, jak istną, choć rubasznie pojętą, w sobie noszący prawdę.

Myślą jest, aby jakowy park upubliczniał się raz na rok dla narodowej potrzeby, i otwierał się ze wszech miar, i nosił w łonie swym monument wdzięczności Polaków dla wszech-narodowych przyjaciół i wyznawców niedołamanej jego chorągwi.

Tym to celem ma być skromna kaplica postawioną w tak upubliczniającym się raz na rok parku - kaplica w stylu, ile można, katakumbowym - w ołtarzu mająca katakumbowy odłam z Rzymu - w ornamentach styl katakumbowy pojednany z motywami herbów narodowych polskich. Ściany i perystyl wmurowywać będą tablice, na których zapisywane będą nazwy i godności wszystkich przyjaciół Polski ze wszech Narodów - ile tylko można - skromnie, lapidarnie - i wszystkie tejże samej formy i wielkości.

Raz na rok Msza Święta w tejże kaplicy - ile można, nieokazała - żałobna odbywać się będzie, i ten to dzień upublicznić ma do parku wnijście dla wszystkich.MSZA CICHA

Kaplica mieć będzie akt założenia swego i księgę swą; przy tych i dla uzasadnienia tych powołany będzie przynajmniej jeden poseł, poselskiego lub publicznie uznanego stanowiska mąż, ażeby erekcja nie miała prywatnego charakteru ogrodowej ozdoby, zewnętrznej i nieżywej.

Księga kaplicy otwartą będzie raz na rok w dniu mszy żałobnej, ażeby czy to członkowie prasy, czy kto inny opinię reprezentujący mógł się ze swą kontrolą uprzytomnić. Tym przeto sposobem charakter Instytucji i publicznej powagi narodowej zachowa się dla tak uzasadnionego monumentu wdzięczności Polaków.

*

(Niniejszy skrypt, początkujący rzecz, mam zaszczyt z uznaniem Wielmożnego Bronisława Zaleskiego, członka Jagiellońskiej Akademii, członka Historycznego Uczonego Towarzystwa etc., etc. i w onegoż ręce złożyć.)

Sługa

Cyprian Kamil Norwid

W Paryżu, 1879 roku

[W PIĘĆDZIESIĄTĄ ROCZNICĘ POWSTANIA LISTOPADOWEGO]

[ODPOWIEDŹ NA ZAPROSZENIE]

Czcigodni, Wielmożni i Jaśnie Wielmożni!

„servi inutiles!...”

Kilkadziesiąt lat niedoli razem spędzonej naturalnie obowiązuje. Pośpieszam przeto podziękować za zaproszenie na pięćdziesiąty obchodowy obiad.

Obchody są przede wszystkim tym, co obchodzi obchodzących. Stąd też mniejsza, czyli kto spólnie pośpieszy łamać chleby i jeść.

Myślą przytomnym będę rocznicy pięćdziesiątej Powstania, w którym młodsi wojskowi i poeci dopełnili historycznego obowiązku.

Wszystkie inne potęgi narodowe, dla przyczyn rozmaicie lub rozlicznie tłumaczyć się dających, nie dopełniły swoich powinności. Ani poczciwy nasz lud rolny, bo upańszczyźniony względem Panów - ani łatwa jedynie we chwilach patriotycznej pomyślności arystokracja, i małą tylko pychę w rzeczach drobnych, a płaskość we wielkich mająca, bo upańszczyźniona względem stosunków osobistych - ani inteligencja, bo długo upańszczyźniona względem publikacji-środków i jawności-ograniczeń, tudzież nie doszła jeszcze do tej wagi słowa dojrzałego, które, we dwóch wyrazach tomy zawierając, nie potrzebuje się przedawać okolicznościom - i przeto inteligencja bez sterującej Opinii i bez cywilnej odwagi.

Słowem jednym: tylko prosty żołnierz i poeta zrobili swoje... dopełnili -

Z tej to pochodzi przyczyny, iż - ta historii karta więcej do Epopei niż do politycznego-faktu podobną będąc - umysły genialne i pośpieszne wysnowały naraz osobny misyjny system dla jedynej Polski przeznaczony.

Rzecz zaiste że więcej genialności niż obywatelstwa i odwagi cywilnej dowodząca... Tak gdyby kto gmach na dwóch tylko kolumnach zamierzał stawić, wielu innych kolumn w poziomie zagrzebanych podnosić nie chcąc, ani, że są poniżone, wyznać nie śmiejąc - zaiste że utworzyć musiałby osobny architekturalny styl i system, który nieochybnie byłby zarazem pomnikiem i genialności umysłu, i upadku narodu.

Sługa

Cyprian Norwid

29 listopada 1880 r.

XI

O BROSZURZE «POLSKA I PANSLAWIZM»

DO ALBUMU

Ze łzami w oczach czytałem to poczciwe (kobiece!) pisemko ale nie warto pisać o tym; nie dla przedmiotu - owszem - tylko dlatego, iż nie ma dla kogo. Polska i Panslawizm,

Kto tego zapragnie? Komu potrzebne? - do albumu chyba dla jednej osoby - bo prawdy nikt w tej naszej rycerskiej, piśmiennej Polsce nie ośmieli się wydrukować, dlatego iż mu to w jego osobistych skłonnościach umysłowych wstrętnym cokolwiek być mogłoby. to

I tak np., czemu to nie zaczęto artykułu owego od tych uwag:

„W latach bieżących pojawiła się książka po francusku dalej książka generała L. Mierosławskiego - dalej książka XYZ - dalej Obwieszczenie Sekty p. Andrzeja Towianskiego już z poddaństwem formalno-politycznym Imperatorowi Rosyjskiemu.” O sprawiedliwości i Monarchii popularnej -

Nie panslawizmu to doktryna tak pociągliwa i silna, ale ułatwianie najskrupulatniejsze gam i cieniowań, od najlżejszego tonu cieniu aż do brudu, jest oną siłą pod tytuł jakowy najwyraźniejszy ostatecznie potem podciąganą.

I bielizna tak się na najczyściej utrzymywanych piersiach brudzi nieznacznie.

Pierwszy autor zaprzeczy tradycjom Rzeczypospolitej Polskiej i emigrację po francusku zszarga (a zacny i genialny człowiek!); drugi gminy organizm nad istotę narodu i kościelność onego wyniesie (a zacny patriota i zwycięski ochotnik, i niezłomny, cierpiący wygnanie trudne mąż!); trzeci, to jest pan XYZ, pomiesza pojęcie poświęcenia z pojęciem krewkości - a pracował na grubą książkę i pięknie też wydrukowaną; czwarci pochylą się aż do butów imperatorskich (a bohatery i prawie meczenniki) .

I dopiero to wtedy liczyć można na to, że odezwie się głos broszury na karcie 17...Panslawizm i Polska

„Żaden naród nie posiada tak jasnych pojęć o prawie między-narodowym, o celu istnienia, o obowiązkach i...” - nie wiem jeszcze o czym!...

Cóż z tego?

Zaiste że, jak mówi autor czy autorka tej krytyki:

„Niepodległość Polski jest to?... wolność nie-należenia do zbrodni międzynarodowych i nie-pomagania... nie-podnoszenia... nie-podwajania... nie-przeistaczania... nie-roztaczania... i nie-przyłożenia ręki...” etc. (patrz 17 kartę broszury).

Słowem wszystkie nie... ale własnowolnie bezwładne!

Bowiem gdyby z tej definicji negatywnej wyprowadziło się co też kiedy na pole twierdzącego pojęcia wolności, zaraz by ten sam krytyk czy krytykująca niewiasta przerazili się zuchwalstwem i kazali być cicho, czekając cierpliwie i święcie, aż poczwary urosną, które ich do wyjątkowo zdecydowańszych myśli zmuszą. Tylko, niestety, zawsze to będzie mikroskopiczny postęp po olbrzymiej porażce!

O, nie dwa są sposoby, jakimi narody umierają, o których to sposobach dwóch mowa na karcie 5: „Dwa tylko rodzaje śmierci” itd.

Jest jeszcze trzeci rodzaj śmierci, pierwszy od owych dwóch określonych tamże i daleko wyraźniej w cytowanym Piśmie Świętym zapowiadany - tak że szczególnie dziwno, czemu katolicki krytyk pominął go?...

CZEMU?

Za mord proroczego słowa, za grzech przeciw duchowi dobremu giną społeczeństwa!... Za sprzedawanie prawdy środkowi uzewnętrzniania jej... za nieuszanowanie młodości pokoleń popisywanych w niekonsekwencje uprzedzeń własnych. Za Herodyzm...

Na karcie 7 mówi krytyk: „Ani dla jednostek, ani dla narodów nie istnieje nigdy konieczność czynienia źle.”

Ale jeżeli ludzie dojrzali, np. w 50 roku życia mogą się jeszcze o to głośno spierać, owszem, nieświadomi są wszechsubtelności tegoż apoftegmatu... co też przez to czyni się dla mających pod ową porę lat 10?... Czy (jak mówi krytyk) społeczność polska, apostolizując przez te lat ośmdziesiąt, pomyśliła też o powyższych wątpliwościach?

Wśród takich umysłów niewolniczych każde zdobycie jednego atomu prawdy pociąga za sobą koniecznie skandalu taki procent, iż ów atom zdobytej prawdy cudem ledwo zostaje prawdą, jeżeli nią zostaje!...

Piszę to dla siebie i dla Ciebie może - bo zresztą widzisz jak dalece miedzią brząkającą są krytycy, jeśli nie śmieliby tego głośno wnieść.

Niewolniki!...

Pisałem 1857

DOPISKI NA EGZEMPLARZU BROSZURY

«POŻEGNANIE PUŁKOWNIKA ADAMA KOZŁOWSKIEGO))

1

[Na s. 1: obok tytułu]

W narodach, w których jest uszanowanie jawności i ruchu umysłowego, nic nie mam przeciw wszelakiemu objawowi - nic nie mam przeciw żadnej wolności tam, gdzie używają wolności - ależ u nas... gdzie nikt wolności nie używa - nikt nie objawia się - gdzie doczekać się nie można kartki druku przez całe lata!... gdzie ciała zbiorowe i na straży postawione opinii publicznej nie mają pieniędzy na utrzymanie funkcji druku normalnej!... bo są biedne i arcybiednych mają w łonie posady swojej! nieszczęśliwe!!...

Zaiste, że po każdym ekscesie lub skandalu tylko żałować ich pozostawa.

2

[Na s. 3: z odsyłaczem do tekstu]

Wszystko a wszystko, co tylko w tobie ziemskiego: potęga polityczna, sława doczesna, rząd, granice, język, obrządki, wspomnienia, ustawy, księgi, krzyże na grobach, a w grobach popioły, wszystko znikło lub niknie (*) pod kopytami zaborców czy pod sochą zmysłowej cywilizacji, stokroć wandaliczniejszą od tatarskich kopyt; niezadługo wszystko to może zaginie nawet w pamięci synów naszych, oduczonych twojego ziemskiego imienia!

(*) Pytanie wielkie, czy cywilizacja bez-zmysłowa byłaby cywilizacją - czy tylko sektą albo Kościołem?? My dlatego przyjmujemy wszelką cywilizację i z żadnej ostatecznie nie jesteśmy zadowoleni - tak czynimy my, Chrześcijanie.

Jużci znikła pewna Polska, gdy się za Mikołaja I darowało ludowi 40 „darmoch" i za Aleksandra II pańszczyznę - tudzież skoro się dwie koleje żelazne przeprowadziło, ależ ta Polska, która zniknąć mogła tym sposobem, była na zniknienie przeznaczoną. Pracowali na to z potem czoła tacy bohaterowie jak Salmon de Caus i Fulton, geografowie - jak Humboldt, i liberatorowie niewolników - jak Washington i John Brown!

2

[Na s. 4: na marginesach]

Jeżeli Ojczyzna, która nas wykołysała i wychowała do nieśmiertelności, sama by miała wiekuiście zaginąć pod przemocą doczesną, co my bez niej, wygnane od jej łona sieroty, poczniemy ze sobą, na pustyni by też najwyższych niebios ? Jeżeli wieczystością bytu duchowego jest niezatarta pamiętliwość osobistej tożsamości na wszystkich szczeblach bezkończennego wniebowstępowania, gdzież by te szczeble promocyjne i ta tożsamość istoty dla Polaka nie znajdującego za ziemskim progiem tożsamej, wyzwolonej i jak on nieśmiertelnej matki swojej? Zrządziłeś, mistrzu twórstwa, że bez Polski Polak nie posiadłby nawet znikomego żywota ziemskiego, a chciałbyś, ażeby pędził żywot wiekuisty po zatraceniu wszystkiego, co go uczyniło, co ma go definiować i utrzymać przez wsze czasy i nieba, tą, doskonalszą tylko, a nie inną istotą?

Czymże żyją, czym goreją, jakim językiem i za co wielbią twą mądrość i sprawiedliwość Bolesławowie, Łokietek, Kazimierz, Jadwiga, Batory, Żółkiewski, Czarniecki, Sobieski, Kościuszko i napiętrzone miliony współczesnych im rodaków, kiedy nie w bezmiernym Syonie, ze ziemskiego ich gniazda rozludnionym na wyrost przewodniej ich chwały i przewodniego błogosławieństwa?

Cała ta śliczna doktryna ma tę niestosowność, iż jest nieale w części leży w katechizmie patrycjalnym rzymskim i znajdziesz ją w (u Cycerona), a w głównym swym pojęciu jest ona indyjską, nie polską etc., i doszukasz się jej w bieżącym dziennikarstwie indyjskim, wprowadzonym do Indii z drukiem przez Anglików. -POLSKĄ, Śnie--Scypiona

4

[Na s. 4-5: na marginesach i poprzez tekst]

Dadząż się pojąć trzeźwemu rozumowi Kopernik, Jan Zamoyski, Skarga, Konarscy, Kołłątaj, Lelewel, Mochnacki, Mickiewicz, co by ze siebie zzuli polskie jestestwo, choćby za tysiąc wieków, choćby po tysiącu przeobrażeniach swojej niezrozumiałej dla ziemskiego nieuctwa postaci, nawet u najdalszego bieguna Bożego mocarstwa? A jakżeby wiekuiście jaśnieli tam chrzestnym jestestwem swoim bez nieprzestannego nawoływania do siebie rodaczych pokoleń ku zaludnianiu coraz niebosławniejszej Polski? Toteż z ręką na najpłochliwszym by też sercu, niech powie każdy Polak, czy mu żal za taką ojczyznę od kuli lub szubienicy w katorżniach ziemskich umierać, i czy go mogą zatrważać znikome takiej ojczyzny zaćmienia, dlatego że krótkowidnym z naszego padołu oczom wydają się być jej zgaśnięciem niepowrotnym? Więc by danym było ziemskiej ślepocie, co nie danym wszechmocy Bożej: zagasić na wieki wszystkie słońca i wyludnić wszechświat z najwiekuistszych Polaków?

Kopernik nic po polsku nie zostawił - Jan Zamoyski bardzo miernie umiał po polsku* - Skarga przeżegnałby się, gdyby mu indyjskie wyznawać zalecano - o innych, iż są mniej ważni, milczę, zaś co do Mickiewicza, o tym nic nie mówię, albowiem on zgniótł „wszystkich mędrców i proroków"-nie ma co mówić.credo

Spółcześnie Polacy mają Duchińskiego, a Amerykanie mają Johna Browna (murzyńskiego), a Araby Abd-el-Kadera w Damaszku!!!

ich dogmatach niekoniecznie leżała naturalna jakość polska za główne i jedyne źródło duchowe.* W

XII

[MODLITEWNIK DLA WŁODZIMIERZA ŁUBIEŃSKIEGO]

Come persona discacciata e stanca

Cui tutta gente manca

E cui virtute e nobiltá non vale.

Dante

VII

UWAGA. Stawiając w tym „Modlitewniku" daty miesięczne Norwid wszędzie pomyłkowo napisał: „czerwca”, zamiast: „lipca”.

Piątek, l0-o czerwca 1846

ANTYFONA

Nie racz pamiętać, Panie, na występki nasze albo rodziców naszych, i racz nas karać za grzechy nasze.

PSALM VI

Panie, w zapalczywości Twojej nie karz mnie i w rozgniewaniu Twoim nie bierz pomsty na mnie.

Zmiłuj się nade mną, Panie, bom chory jest; uzdrów mnie, Panie, boć udręczone są kości moje.

I dusza moja strwożona bardzo, ale Ty, Panie, pókiż mnie tak trzymać będziesz?

Obróć się, Panie, a wyrwij duszę moją; wybaw mnie dla Miłosierdzia Twego.

Albowiem w śmierci nie masz, kto by na Cię pamiętał, a w piekle któż Cię chwalić będzie?

Pracowałem w wzdychaniu moim, będę umywał na każdą noc łóżko moje: łzami moimi będę polewał pościel moją.

Zatrwożyło się od zapalczywości oko moje, zastarzałem się między wszystkimi nieprzyjaciółmi mymi.

Odstąpcie ode mnie wszyscy, którzy czynicie nieprawość, albowiem wysłuchał Pan głos płaczu mego.

Wysłuchał Pan prośbę moją: Pan modlitwę moją przyjął.

Niech będą pohańbieni i wielce zatrwożeni wszyscy nieprzyjaciele moi: niech się nawrócą i zawstydzą bardzo-prędko.

Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu itd.

Sobota, 11 czerwca 1846

PSALM XXXI

Błogosławieni, którym odpuszczone są nieprawości i których zakryte są grzechy.

Błogosławiony to Mąż, któremu Pan grzechu nie poczytał: a nie masz w duchu jego zdrady.

Ale iżem milczał, zastarzały się kości moje, gdym wołał cały dzień.

Bo we dnie i w nocy ociężała nade mną ręka Twoja, nawróciłem się w ucisku moim, gdy tkwiło we mnie ciernie.

Przetoż grzech mój oznajmiłem Tobie: a niesprawiedliwości mojej nie taiłem.

Rzekłem: wyznam przeciwko sobie niesprawiedliwość moją Panu: a Tyś odpuścił nieprawości grzechu mego.

Dlatego będzie się modlić do Ciebie wszelki święty czasu pogodnego. Wszakże w potopie wód mnogich do Ciebie się nie przybliżę.

Tyś jest ucieczka moja od utrapienia, które mię ogarnęło, o Boże, radości moja! Wyrwij mnie od tych, którzy mię otoczyli.

Dam ci rozum i nauczę cię na drodze tej, którą pójdziesz: umocnię nad tobą oczy moje.

Nie bądźcie jako koń i muł, którzy nie mają rozumu.

Wędzidłem i uzdą ściśnij szczęki tych, którzy się nie przybliżają, Panie, do Ciebie.

Wiele jest biczów na grzesznika, ale ufającego w Panu miłosierdzie ogarnie.

Weselcie się w Panu i radujcie się ludzie sprawiedliwi: a chwałę odnoście wszyscy prawego serca.

Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu itd.

Niedziela, 12 czerwca

PSALM XXXVII

Panie, nie w zapalczywości Twojej strofuj mię, ani w gniewie Twoim karz mnie.

Albowiem strzały Twoje utknęły we mnie, zmocniłeś nade mną rękę Twoją.

Nie masz zdrowia w ciele moim dla obliczności gniewu Twego: nie masz pokoju kościom moim dla przytomności grzechów moich.

Albowiem nieprawości moje przewyższyły głowę moją, a jako brzemię ciężkie obciążyły mnie.

Pogniły i popsowały się blizny moje przez głupstwo moje.

Znędzniałem i skurczyłem się aż do końca: cały dzień chodziłem zasmucony.

Albowiem biodra moje pełne są naigrawania i nie masz zdrowia w ciele moim.

Jestem strapiony i bardzo uniżony: ryczałem od wzdychania serca mego.

Panie, przed Tobą jest wszelka chuć moja i wzdychanie moje przed Tobą nie jest skryte.

Serce moje strwożone jest we mnie: opuściła mnie siła moja, a jasności oczu moich i tej nie masz przy mnie.

Przyjaciele moi i bliscy moi naprzeciwko mnie przybliżyli się i stanęli.

A ci, którzy przy mnie byli, z daleka stali: a gwałt mi czynili, którzy szukali duszy mojej.

A którzy mi szukali złego, mówili marności, a zdrady cały dzień wymyślali.

A ja jako głuchy nie słyszałem: a jako niemy, nie otwierający ust swoich.

I stałem się jako człowiek nie słyszący i nie mający odporów w ustach swoich.

Albowiem w Tobiem, Panie, ufał. Ty mnie wysłuchaj, Panie Boże mój.

Bom tak mówił: aby się kiedy nie weselili nade mną nieprzyjaciele moi i którzy, gdy szwankują nogi moje, przeciwko mnie wielkie rzeczy mówili.

Bom ja na bicze gotów jest, i ból mój przed oblicznością moją jest zawżdy.

Albowiem nieprawość moją oznajmuję: i będę myślił z żałością za grzech mój.

Lecz nieprzyjaciele moi żyją, wzmocnili się nade mną i rozmnożyli się ci, którzy mnie nienawidzą niesprawiedliwie.

Którzy oddawają złe za dobre: uwłaczali mi, iżem naśladował dobroci.

Nie opuszczaj mnie, Panie Boże mój, i nie odstępuj ode mnie.

Przybądź na ratunek mój, Panie Boże zbawienia mego.

Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu...

Poniedziałek, 13 czerwca

PSALM L

Zmiłuj się nade mną, Boże, według wielkiego miłosierdzia Twego.

A według mnóstwa litości Twoich zgładź nieprawość moją.

Jeszcze więcej omyj mię od nieprawości mojej: i od grzechu mego oczyść mię.

Albowiem ja znam nieprawość moją, grzech mój jest zawsze przede mną.

Tobie Samemu zgrzeszyłem i złość przed Tobą uczyniłem: abyś się Ty usprawiedliwił w mowach Twoich, ażebyś zwyciężył, gdy Cię posądzają.

Oto bowiem w nieprawościach jestem poczęty: a w grzechu poczęła mię matka moja.

Ale Ty, Panie! umiłowałeś prawdę, niewiadome i skryte rzeczy mądrości Twojej objawiłeś mi.

Pokropisz mnie, Panie, hyzopem, a będę oczyszczony, omyjesz mię, a będę nad śnieg wybielony.

Słuchowi memu dasz radość i wesele: i rozradują się kości poniżone.

Odwróć oblicze Twoje od grzechów moich: a zgładź wszystkie nieprawości moje.

Serce czyste stwórz we mnie, Boże! i ducha prawego odnów we wnętrznościach moich.

Nie odrzucaj mię od oblicza Twego i Ducha Twego Świętego nie bierz ode mnie.

Przywróć mi radość zbawienia Twojego: i duchem przedniejszym potwierdź mię.

Będę nauczał nieprawe dróg Twoich: a niezbożni do Ciebie się nawrócą.

Wybaw mię ze krwi, Boże! Boże zbawienia mojego, a język mój z radością będzie wysławiał sprawiedliwość Twoją.

Albowiem gdybyś był chciał ofiary, wżdy bym Ci ją był dał, lecz w całopalnych ofiarach nie będziesz się kochał.

Ofiara Bogu wdzięczna jest duch strapiony: serca skruszonego i uniżonego, Boże, nie wzgardzisz.

Uczyń dobrze, Panie! Syjonowi w dobrej woli Twojej, aby się zbudowały mury Jerozolimskie.

Natenczas wdzięcznie przyjmiesz ofiarę sprawiedliwości i ofiary całopalne: tedy nakładą na ołtarz Twój cielców.

Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu...

Wtorek, 14-o czerwca

PSALM CI

Panie, wysłuchaj modlitwę moją, a wołanie moje niech do Ciebie przyjdzie.

Nie odwracaj oblicza Twego ode mnie: któregokolwiek dnia jestem uciśniony, nakłoń ku mnie ucha Twego.

Któregokolwiek dnia wzywać Cię będę: prędko wysłuchaj mnie.

Albowiem ustały jako dym dni moje: a kości moje jako skwarki wyschły.

Zwiędłem jako siano, i wyschło serce moje: żem zapomniał pożywać chleba mojego.

Dla głosu wzdychania mojego przyschły kości do ciała mego!

Stałem się podobny pelikanowi na puszczy mieszkającemu: i stałem się jako kruk nocny w pustkach. Nie spałem i stałem się jako wróbel, który sam zostaje na dachu.

Przez cały dzień urągali mi nieprzyjaciele moi: a ci, którzy mnie chwalili, przeciwko mnie się przysięgli.

Bom popiół jako chleb jadł: a napój mój mieszałem z płaczem.

Dla oblicza gniewu popędliwości Twojej: albowiem podniósłszy rzuciłeś mię.

Dni moje zeszły jako cień, a jam usechł jako siano.

Ale Ty, Panie! trwasz na wieki: a pamiątka Twoja od rodzaju do rodzaju.

Ty, powstawszy, zmiłujesz się nad Syjonem: boć już czas zmiłowania nad nim, już przyszedł czas.

Albowiem upodobały się sługom Twoim kamienie jego i użalą się ziemie jego.

I będą się narody bały imienia Twego, Panie! i wszyscy królowie ziemscy wielmożności Twojej.

Albowiem Pan pobudował Syjon: i okaże się w chwale Swojej.

Wejrzał na modlitwę poniżony i nie wzgardził prośbą ich.

Niech to napiszą rodzajowi potomnemu: a lud, który strwożony będzie, chwalić Pana będzie.

Albowiem wejźrzał z wysokości świątnice Swojej: Pan z nieba na ziemię spojrzał.

Aby wysłuchał wzdychania okowanych i rozwiązał syny pomordowanych.

Aby wysławiono Imię Pańskie na Syjonie: i chwałę Jego w Jerozalem.

Gdy się narody zbiorą w jedno: i królowie aby służyli Panu.

Odpowiedział mu w drodze mocy Swojej: krótkość dni moich objaw mi.

Nie bierz mnie z tego świata w połowicy dni moich: lata Twoje (trwają) od wieku do wieku.

Tyś, Panie, na początku ziemię ugruntował: i Niebiosa są sprawy rąk Twoich.

Oneć poginą, ale Ty zostaniesz: i wszystkie jak szata zwietszeją.

I jako odzienie odmienisz je, i odmienia się, ale Ty zawżdy jednaki i lata Twoje nie ustaną.

Synowie sług Twoich mieszkać będą: a potomstwo ich na wieki będzie szczęśliwie prowadzone.

Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu...

Środa, 15 czerwca

PSALM CXXIX

Z głębokości wołałem ku Tobie, Panie: wysłuchaj głos mój.

Niechaj będą uszy Twoje nakłonione: na głos modlitwy mojej.

Jeśli będziesz pilnie obaczał nieprawości: Panie! Panie! a któż się ostoi?

Albowiem u Ciebie jest zlitowanie: i dla Zakonu Twego czekałem Cię, Panie!

Czekała dusza moja na słowo Jego: ufała dusza moja w Panu.

Od straży porannej aż do nocy: niechaj ufa Izrael w Panu.

Bo u Pana jest Miłosierdzie i obfite u Niego odkupienie.

A On odkupił Izraela ze wszystkich nieprawości jego.

Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu...

Czwartek, 16 czerwca

PSALM CXLII

Panie! wysłuchaj modlitwę moją, przyjmij w uszy prośbę moją w prawdzie Twojej: wysłuchaj mnie w sprawiedliwości Twojej.

A nie wchodź do sądu z sługą Twoim: albowiem nie usprawiedliwi się przed oblicznością Twoją żaden żywy człowiek.

Albowiem prześladował nieprzyjaciel duszę moją, poniżył na ziemi żywot mój. Posadził mnie w ciemnych miejscach jako z dawna pomarłe: sfrasował się we mnie duch mój i serce moje we mnie się strwożyło.

Pamiętałem na dni stare, rozmyślałem o wszystkich sprawach Twoich: i uczynki rąk Twoich rozbierałem sobie. Wyciągałem ku Tobie ręce swoje: dusza moja jako ziemia bez wody ma się ku Tobie.

Wysłuchaj mię prędko, Panie, boć już duch mój ustał. Nie odwracaj oblicza Twego ode mnie, boć będę podobnym zstępującym do dołu.

Spraw, abym usłyszał rano miłosierdzie Twoje: bom ja w Tobie ufał.

Oznajm mi drogę, którą bym miał chodzić: bom ku Tobie podniósł duszę moją.

Wyrwij mnie od nieprzyjaciół moich: Panie! do Ciebiem się uciekł: naucz mnie czynić wolę Twoją, albowiem Tyś Bogiem moim.

Duch Twój dobry zaprowadzi mnie na ziemię równą: dla Imienia Twego, Panie! ożywisz mnie w sprawiedliwości Twojej.

Wywiedziesz z strapienia duszę moją: a w miłosierdziu Twoim wytracisz wszystkie nieprzyjacioły moje.

I zagubisz wszystkie, którzy dręczą duszę moją, bom Ci ja sługa Twój.

Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu.

AMEN

ANTYFONA

Nie racz pamiętać,, na występki nasze albo rodziców naszych i nie racz nas karać za grzechy nasze. PANIE

Amen

Jest zwyczaj pobożny i uświęcony przeznaczania każdego dnia w tygodniu szczególnemu nabożeństwu.

Piątek -o Męce Pańskiej str. 1

Sobota - do Najświętszej Panny str. 2

Niedziela - do Trójcy Przenajświętszej i Opatrzności Boskiej str. 4

Poniedziałek - do Ducha Świętego str. 7

Wtorek - do S.S. i Aniołów Bożych str. 9

Środa - za zmarłe str. 13

Czwartek - do Najświętszego Sakramentu str. 14

27. Aby szukali Boga, ażeby Go snadź nawracali albo naleźli: chociaż od każdego z nas nie jest daleko.

28. Albowiem w Nim żyjemy i ruszamy się, i jesteśmy, jako i niektórzy z waszych poetów powiadali: Gdyżeśmy też są narodem Jego

Dzieje Apostolskie XVII

11. A Maryja stała u grobu zewnątrz, płacząc - gdy tedy płakała, nachyliła się i wejrzała w grób.

Według Ś-o Jana, XX

20. A Piotr obróciwszy się, ujźrzał onego ucznia, którego miłował Jezus, za nim idącego: któryteż położył się był przy wieczerzy na piersiach Jego i mówił: Panie, któryż jest ten, co Cię wyda?

Według Ś-o Jana, XXI

Z-DANTA

CZYŚCIEC

PIEŚŃ VIII

Gdy dnia skonanie dzwon opiewa łzawe,

Podróżnik, tęskniąc za rodzinną stroną,

Ku swoim myślą wraca upragnioną:

Więc i ja również - póki brzmiało „ave”

Słuchałem... potem cichość była głucha.

- To, ku siedzącym obrócony cieniom,

Spostrzegłem rękę wyciągniętą ducha,

Który się podniósł - ręki tej skinieniom

Zdając się szukać powolności ucha.

- I ku wschodowi obie potem dłonie

Obrócił - cały w oryjencie tonie,

Jakoby mówiąc: „Boże! - okrom Ciebie

Nie stoję o nic” - i te nucił słowa:

Ale jakby w niebie „Te lucis ante." -

Śpiewano - słuch mój, serce, pierś i głowa

Były zajęte śpiewem tym od razu.

Aliści, wyraz łącząc do wyrazu,

Zabrzmieją wtórem inne cieniów roty

Z oczyma w niebo wzniesionymi. - - O! ty,

Co czytasz, prawdę jeśliś rad odsłonić,

Uważ, jak lekka cieni ją zapona!

(Zaiste, długo się niezdolna bronić.)

- Na grupę cieniów, co tak zamyślona,

Z pokorną w niebo zwraca się obawą,

Patrzyłem - alić, nagle dwaj Anieli

Od niebios ku nam i cieniom spłynęli:

A każdy oręż ręką trzymał prawą,

A oręż tępy był i zbawion końca...

- Szaty ich lekkie barwy szmaragdowéj

Błądziły na tle przezroczystym słońca,

Jakoby listki świeże w czas majowy.

- Z onych Aniołów jeden się przed nami

Zatrzymał - drugi na przeciwnym brzegu,

Tak że we środku byłem ja z cieniami.

- I tylko jasny włos, rozwiany w biegu,

Anioła, który z dala był, widziałem;

Lecz twarzy cieniów, w jedną zlanych falę,

Dla obfitości nie rozeznawałem.

- „Ci oba, w wielkiej jaśniejący chwale,

Z zastępu Marii są” - tak mówił do mnie

Sordello. - „Czuwać muszą tu przytomnie

Dla sideł węża, co za lada chwilę

Nadbieży ku nam, w całej pędząc sile.”

- Więc ja, niepewny miejsca ani doby,

Postąpię - zwrócę się i wraz z Sordellem

Do Wirgiliusza przypadłem osoby:

„Trzej, lubo wspólnym połączeni celem,

Pomiędzy cienie zstąpmy teraz blade

Dla rozmów, którym bardzo będą rade.”

*

(To nie jest żadne dobre tłumaczenie,

I tyle ledwo warte, co rysunki,

Ale że Danta, wiesz, jak bardzo cenię,

Że nie stokrotne słodził mi frasunki,

Że zawsze ze mną był ten wielki człowiek:

To, ile razy wczytam się - a potem

Podniosę ręce dla przetarcia powiek -

Pod jego skrzydeł czuję się namiotem:

Obrazów tysiąc wkoło mnie się snuje,

I tysiąc pieśni słyszę wkoło siebie,

A rad bym wszystkie objąć tak, jak czuję,

I udarować nimi - kogóż ? - Ciebie -)

C.N.

MONOLOG

W poniedziałek, 6 czerwca 1846

Modlitwy idą i wracają - nie ma nie wysłuchanej.

Dlatego wszystkie wysłuchane, że każda zwraca się na powrót.

A dlatego powraca każda z modlitw, że wszystkie są z Miłości.

Kto pracował na Miłość, ten z miłością pracować potem będzie.

To jest szczęściem prawdziwym. - Tutaj innego szczęścia nie masz.

Wszelka rozkosz przyjaźni tym jest.

Wszelkie zadowolenie i pełność siebie tym jest.

I wszelki spokój tym jest.

A kto pracował tak na Miłość - jako Ty, gdy raczyłeś stać się człowiekiem dla tej pracy?

Co byłeś smutny aż do śmierci, a miłujący zawsze?

Co nie miałeś gdzie głowy świętej złożyć, Królu świata całego.